Kortizol Düşüklüğü Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Kortizol düşüklüğü, vücudun “stres hormonu” olarak bilinen kortizolü yeterince üretememesi durumudur. Tıbbi adıyla Addison hastalığı veya adrenal yetmezlik olarak da bilinir. Kortizol, kan şekerini düzenlemekten bağışıklık sistemini kontrol etmeye kadar hayati fonksiyonlarda kritik rol oynar. Eksikliği, yorgunluktan tansiyon düşüklüğüne, kilo kaybından cilt renginde koyulaşmaya kadar geniş bir yelpazede belirtilerle kendini gösterir.

Birçok hasta, yaşadığı sürekli yorgunluk ve halsizliği “strese” veya “yoğun tempoya” bağlayabilir. Ancak altında yatan neden, böbrek üstü bezlerinizin (adrenal bezler) yeterince çalışmaması olabilir. Bu durumun erken teşhisi, hayati tehlike oluşturabilecek “adrenal kriz” riskini önlemek için çok önemlidir. Bu yazıda, kortizol düşüklüğünün nedenlerini, sinsi belirtilerini ve tedavi yöntemlerini detaylıca inceleyeceğiz.

Tedavi İçin Bizi Ara & WhatsApp: +90 530 917 30 30

Kortizol Nedir ve Vücutta Ne İşe Yarar?

Kortizol, böbreklerin hemen üzerinde bulunan küçük, üçgen şeklindeki böbrek üstü bezleri (adrenal bezler) tarafından üretilen bir steroid hormonudur. Vücudun strese karşı verdiği yanıtın ana yöneticisidir.

Kortizolün temel görevleri şunlardır:

• Kan şekerini (glikoz) düzenleyerek enerji sağlar.
• İltihaplanmayı (enflamasyon) baskılar.
• Kan basıncını kontrol eder.
• Metabolizmayı (karbonhidrat, yağ ve protein kullanımı) yönetir.
• Uyku-uyanıklık döngüsünü etkiler.

Kortizol Düşüklüğü Neden Olur?

Kortizol düşüklüğü, sorunun kaynağına göre iki ana gruba ayrılır:

1. Primer Adrenal Yetmezlik (Addison Hastalığı)

Sorun doğrudan böbrek üstü bezlerindedir. Bezlerin dış katmanı hasar gördüğü için yeterli kortizol (ve bazen aldosteron) üretemez. En yaygın nedeni, bağışıklık sisteminin yanlışlıkla kendi dokularına saldırdığı otoimmün hastalıklardır (%70-90). Diğer nedenler arasında tüberküloz, kanser metastazları veya adrenal bez içine kanamalar yer alır.

2. Sekonder Adrenal Yetmezlik

Sorun beyindeki hipofiz bezindedir. Hipofiz bezi, böbrek üstü bezlerine “kortizol üret” emrini veren ACTH hormonunu yeterince salgılamazsa, böbrek üstü bezleri de çalışmaz. Bu durumun en sık nedeni, uzun süre dışarıdan kortizon ilacı kullanıp aniden kesmektir. Ayrıca hipofiz tümörleri veya cerrahisi de buna yol açabilir.

Kortizol Düşüklüğü Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler genellikle yavaş ve sinsi başlar, bu da tanıyı zorlaştırabilir. En sık görülen şikayetler şunlardır:

• Kronik Yorgunluk ve Halsizlik: Dinlenmekle geçmeyen, sürekli bitkinlik hali.
• Kas Güçsüzlüğü ve Ağrıları: Özellikle bacaklarda güç kaybı.
• Kilo Kaybı ve İştahsızlık: İstemsiz zayıflama.
• Düşük Tansiyon (Hipotansiyon): Ayağa kalkınca baş dönmesi veya bayılma hissi.
• Düşük Kan Şekeri (Hipoglisemi): Titreme, terleme, açlık hissi.
• Ciltte Koyulaşma (Hiperpigmentasyon): Özellikle Addison hastalığında; avuç içleri, dirsekler, diş etleri ve yara izlerinde bronzlaşmış gibi koyu lekeler oluşması.
• Tuz Aşerme: Vücut tuz kaybettiği için tuzlu yiyeceklere aşırı istek duyma.
• Mide-Bağırsak Sorunları: Bulantı, kusma, karın ağrısı ve ishal.

Adrenal Kriz Nedir ve Neden Acildir?

Kortizol seviyesi çok düşen bir hasta, ciddi bir stres (enfeksiyon, ameliyat, kaza) ile karşılaştığında vücut bu stresi tolere edemez ve “Adrenal Kriz” gelişir. Belirtileri şunlardır: Şiddetli karın ve bel ağrısı, kontrolsüz kusma ve ishal, bilinç bulanıklığı, çok düşük tansiyon ve şok tablosu. Bu durum acil tıbbi müdahale (damardan kortizol ve sıvı) gerektirir, aksi takdirde hayati tehlike oluşturur.

Kortizol Düşüklüğü Tanısı ve Tedavisi

Tanı Nasıl Konur?

Sabah erken saatte yapılan kan kortizol düzeyi ve ACTH hormonu ölçümü ilk adımdır. Kesin tanı için ACTH Uyarı Testi (Synacthen testi) yapılır. Bu testte hastaya sentetik ACTH verilir ve böbrek üstü bezlerinin kortizol üretip üretemediğine bakılır.

Tedavi Nasıl Yapılır?

Tedavi, eksik olan hormonun yerine konulmasıdır (Hormon Replasman Tedavisi).

• Kortizol Eksikliği İçin: Hidrokortizon veya prednizolon gibi tabletler kullanılır. Dozlar, vücudun doğal ritmine uygun olarak bölünür.
• Aldosteron Eksikliği İçin: (Sadece Addison’da) Fludrokortizon ilacı eklenir.

Önemli Uyarı: Hastalar, stresli durumlarda (hastalık, diş çekimi, ameliyat) ilaç dozlarını doktor kontrolünde artırmalıdır.

Tedavi İçin Bizi Ara & WhatsApp: +90 530 917 30 30

Neden Prof. Dr. Oğuzhan Karatepe? (Adrenal Cerrahi)

Kortizol düşüklüğünün veya böbrek üstü bezi hastalıklarının bazı nedenleri cerrahi müdahale gerektirebilir. Örneğin, böbrek üstü bezindeki tümörler, kistler veya kanser metastazları bu bezlerin işlevini bozabilir. Bu durumda Adrenalektomi (böbrek üstü bezinin çıkarılması) ameliyatı gerekebilir.

Prof. Dr. Oğuzhan Karatepe, genel cerrahi ve endokrin cerrahisi alanındaki tecrübesiyle, böbrek üstü bezi ameliyatlarını Laparoskopik (Kapalı) yöntemle gerçekleştirmektedir. Kapalı ameliyat, daha az ağrı, daha küçük yara izi ve çok daha hızlı iyileşme süreci sağlar. Hormonal dengesizliklerin cerrahi çözümü konusunda uzman bir görüş almak için ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Yasal Uyarı

Dikkat: Bu web sitesinde yer alan içerikler, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kortizol düşüklüğü ciddi bir endokrin hastalıktır. Tanı, tedavi ve ilaç düzenlemesi için mutlaka bir Endokrinoloji uzmanına veya cerrahi gerektiren durumlarda Prof. Dr. Oğuzhan Karatepe’ye başvurunuz.

Adrenal Cerrahi ve Uzman Görüş İçin Bize Ulaşın

Böbrek üstü bezi kaynaklı hastalıklar, tümörler veya cerrahi gerektiren hormonal bozukluklar için Prof. Dr. Oğuzhan Karatepe ve ekibi size en güncel laparoskopik cerrahi seçeneklerini sunmaya hazırdır.

Tedavi İçin Bizi Ara & WhatsApp: +90 530 917 30 30

Randevu almak için ne yapmalıyım?

Kliniğimize telefon veya WhatsApp hattımız üzerinden ulaşarak, şikayetlerinizi ve varsa hormon testi sonuçlarınızı iletebilir, cerrahi değerlendirme için randevunuzu oluşturabilirsiniz.